🦠 Mpox ยังต้องเฝ้าระวัง! วัคซีนแบบลดขนาด (Fractional Dose) จะช่วยได้มากแค่ไหน?

19 November 2026

ช่วงนี้หลายๆ ท่านอาจจะได้ยินข่าวเกี่ยวกับโรค Mpox หรือฝีดาษลิงผ่านทางสื่อออนไลน์มากขึ้น แล้วเริ่มกังวลว่าเราจะป้องกันโรคนี้ยังไงนี้ วันนี้คุณหมอเลยอยากจะมาแชร์อีก 1 วิธีป้องกันโรคให้ทุกคนได้รู้จัก เผื่อในอนาคตมีการใช้วัคซีนป้องกัน Mpox แบบลดขนาด

เรามาเริ่มจากสถิติของโรคก่อน ข้อมูลของกรมควบคุมโรค ณ วันที่ 3 พฤศจิกายน 2569 ประเทศไทยพบผู้ป่วย Mpox สะสมตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม – 31 ตุลาคม 2569 จำนวน 470 ราย และมีผู้เสียชีวิต 3 ราย พบผู้ป่วยจำนวนมาก ในพื้นที่ที่เป็นพื้นที่ท่องเที่ยวหลักๆ ของประเทศไทย ได้แก่ กรุงเทพ และปริมณฑล ชลบุรี และเชียงใหม่ ขณะที่สถานการณ์ทั่วโลกในช่วงวันที่ 1 มกราคม 2568 – 31 สิงหาคม 2569 มีรายงานผู้ป่วยยืนยันสะสม 68,096 ราย และผู้เสียชีวิต 272 ราย จากทั้งหมด 107 ประเทศ

ในปัจจุบัน วัคซีนแนะนำในกลุ่มผู้ใหญ่ที่มีอายุ 18 ปีขึ้นไปและมีความเสี่ยงต่อการสัมผัสเชื้อ เช่น

  • ผู้ที่มีคู่นอนหลายคน หรือมีพฤติกรรมทางเพศที่เพิ่มโอกาสสัมผัสเชื้อ
  • ผู้ให้บริการทางเพศ
  • บุคลากรทางการแพทย์และห้องปฏิบัติการที่มีโอกาสสัมผัสเชื้อจากการปฏิบัติงาน สามารถพิจารณารับวัคซีน Mpox ชนิด MVA-BN (JYNNEOS) เพื่อป้องกันโรคก่อนสัมผัสเชื้อ (Pre-exposure prophylaxis) หรือภายหลังสัมผัสเชื้อ (Post-exposure prophylaxis) ตามข้อบ่งชี้และแนวทางที่เกี่ยวข้อง
  • การฉีดขนาดมาตรฐาน (Standard dose) เป็นการฉีดเข้าชั้นใต้ผิวหนัง (Subcutaneous injection) ขนาด 0.5 ml ต่อเข็ม จำนวน 2 เข็ม โดยเว้นระยะห่าง 4 สัปดาห์
  • การฉีดแบบลดขนาด (Fractional dose) มีการนำมาใช้ในสถานการณ์ที่มีการระบาดและวัคซีนมีปริมาณจำกัด อาจพิจารณาฉีดวัคซีนชนิดเดียวกันแบบลดขนาด โดยฉีดเข้าชั้นผิวหนัง (Intradermal injection) ขนาด 0.1 มิลลิลิตรต่อเข็ม หรือเท่ากับ 1 ใน 5 ของขนาดมาตรฐาน จำนวน 2 เข็ม ห่างกัน 4 สัปดาห์ โดยผลของการกระตุ้นภูมิคุ้มกัน มีการศึกษาในปี พ.ศ. 2558 ในผู้ใหญ่สุขภาพดีที่ได้รับวัคซีนครบ 2 เข็ม พบว่า ผู้ที่ได้รับวัคซีนแบบลดขนาด 94.5% มีระดับแอนติบอดีที่สามารถยับยั้งไวรัสได้ตามเกณฑ์ของการศึกษา เทียบกับ 95.3% ในกลุ่มที่ได้รับวัคซีนขนาดมาตรฐาน สะท้อนให้เห็นว่าการฉีดทั้งสองรูปแบบสามารถกระตุ้นภูมิคุ้มกันได้ในระดับใกล้เคียงกัน และยังมีข้อมูลจากการศึกษาในสหรัฐอเมริกาในช่วงปี พ.ศ. 2565–2566 พบว่า วัคซีนที่ฉีดเข้าชั้นผิวหนังมีประสิทธิผลในการป้องกันโรค 80.6% หลังได้รับ 1 เข็ม และพบว่าอีก 2 สัปดาห์หลังได้รับวัคซีนครบ 2 เข็ม ภูมิยังสูงประมาณ 80.3%

การฉีดวัคซีนเข้าชั้นผิวหนังอาจทำให้เกิดปฏิกิริยาบริเวณที่ฉีดได้มากกว่าการฉีดเข้าชั้นใต้ผิวหนัง โดยอาการที่พบได้ ได้แก่

  • รอยแดง คัน และบวมบริเวณที่ฉีด
  • ตุ่มนูนหรือก้อนแข็งเล็ก ๆ บริเวณที่ฉีด
  • สีผิวบริเวณที่ฉีดเปลี่ยนแปลง เช่น รอยคล้ำ

นอกจากนี้ อาจพบอาการทั่วไป เช่น อ่อนเพลีย ปวดศีรษะ และปวดเมื่อยกล้ามเนื้อก็สามารถพบได้เช่นกัน

และโรค Mpox อาจมีการระบาดมากขึ้น เพิ่มความเสี่ยงทั้งในกลุ่มคนไทยและคนต่างชาติที่เดินทางมาท่องเที่ยวแต่ปริมาณวัคซีนมีอย่างจำกัด การฉีดวัคซีนแบบลดขนาด (Fractional dose) อาจเป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่ช่วยเพิ่มจำนวนผู้ที่สามารถเข้าถึงวัคซีนได้ โดยวัคซีน 1 ขวดสามารถนำมาใช้ได้สำหรับ 4-5 ราย

และอย่าลืมว่า การป้องกัน Mpox ไม่ได้มีเพียงวัคซีนเท่านั้น การหลีกเลี่ยงการสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ที่มีผื่นหรือตุ่มสงสัย การสังเกตอาการของตนเอง และการเข้ารับการตรวจเมื่อมีความเสี่ยงหรือมีอาการผิดปกติ ยังคงเป็นสิ่งสำคัญ

💙 เพราะการป้องกันโรคที่ดี เริ่มต้นจากการรู้เท่าทันความเสี่ยงและเข้าถึงการป้องกันอย่างเหมาะสม
ถ้าใครมีคำถามสงสัยสามารถคอมเมนต์ทิ้งไว้ได้เลย

Thai Travel Med | สุขภาพดีทุกการเดินทาง ปลอดภัยในทุกช่วงชีวิต


FractionalDose
JYNNEOS
monkeypox
mpox
MpoxVaccine
PublicHealth
Thaitravelmed
travelmedicine
VaccinePreventableDiseases
ฝีดาษวานร

บทความอื่นที่น่าสนใจ

17 September 2026
บทความทั่วไป
ยุโรปร้อนกว่าที่คิด! ถ้าเจอ Heat Wave ต้องทำอย่างไร

ภาพจำของยุโรปอาจเป็นอากาศเย็น เดินเล่นได้ทั้งวัน และกลางคืนต้องมีเสื้อคลุม แต่หน้าร้อนของยุโรปในปัจจุบันอาจไม่ได้เป็นเช่นนั้นอีกต่อไป รายงานภูมิอากาศยุโรปฉบับล่าสุดระบุว่า คลื่นความร้อนในปี 2025 แผ่ตั้งแต่บริเวณอาร์กติกถึงแถบเมดิเตอร์เรเนียน[1] ขณะที่องค์การอนามัยโลกระบุในเดือนกรกฎาคม 2026 ว่า หลายพื้นที่ของยุโรปกำลังเผชิญความเสี่ยงด้านสุขภาพจากคลื่นความร้อน ระดับ “ปานกลาง” และบางประเทศมีอุณหภูมิ สูงกว่า 40°C[2]   สำหรับนักเดินทาง ความร้อนจึงไม่ใช่เพียงเรื่อง “เที่ยวไม่สนุก”แต่อาจกลายเป็นความเสี่ยงต่อสุขภาพที่ควรวางแผนเตรียมรับมือตั้งแต่ก่อนออกจากโรงแรม ทำไมอุณหภูมิ 32°C จึงอาจร้อนกว่าที่คิด? อย่าประเมินความเสี่ยงจากอุณหภูมิเพียงอย่างเดียว นักท่องเที่ยวเดินกลางแจ้งต่อเนื่องหลายชั่วโมง เดินขึ้นลงเนินหรือบันได แบกสัมภาระ และบางครั้งนอนน้อยจาก jet lag ปัจจัยเหล่านี้ทำให้ร่างกายระบายความร้อนได้ยากขึ้น นอกจากนี้ ร่างกายของผู้ที่เดินทางมาจากสภาพอากาศที่ต่างกันอาจยัง ไม่คุ้นชินกับความร้อน และที่พักหลายแห่งในยุโรปได้รับการออกแบบมาเพื่อเก็บความอบอุ่น จึงอาจไม่มีเครื่องปรับอากาศหรือระบายความร้อนได้ดี ทำให้อุณภูมิในห้องสูงต่อเนื่องและรบกวนการนอน ใครควรระวังเป็นพิเศษ? ความร้อนทำให้ร่างกายสูญเสียน้ำ เพิ่มภาระต่อระบบไหลเวียนโลหิต และอาจกระตุ้นโรคประจำตัวเดิม ผู้สูงอายุมีความเสี่ยงต่อการเจ็บป่วยและเสียชีวิตจากอากาศร้อนเพิ่มขึ้น[3] ขณะที่คนวัยหนุ่มสาวก็เกิดฮีตสโตรกได้ โดยเฉพาะเมื่อออกแรงหนัก เช่น ปีนเขา วิ่ง หรือปั่นจักรยานกลางแดดเป็นเวลานาน กลุ่มที่ควรระวังเป็นพิเศษ ได้แก่ ก่อนออกจากโรงแรม เตรียมตัวอย่างไร? หลักง่ายๆ คือ […]

Heat-related
อ่านเพิ่มเติม
4 August 2026
บทความทั่วไป
ก่อนไปต่างประเทศ…ทำไมหมอถึงอยากให้คุณแวะ “คลินิกเวชศาสตร์การเดินทาง” สักครั้ง?

ไม่ว่าจะเป็นวิวภูเขาสูงของประเทศจีน เส้นทางเดินเขาสุดท้าทายในเนปาล ภาพการอพยพของสัตว์ในทวีปแอฟริกา หรือสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ทางประวัติศาสตร์อย่างมาชูปิกชู ล้วนแต่เป็นจุดหมายปลายทางที่น่าตื่นเต้นและน่าดึงดูดสำหรับนักเดินทางทั้งสิ้น หลายคนวางแผนการเดินทางอย่างละเอียด ทั้งจองตั๋วเครื่องบิน จองตั๋วรถไฟ จองโรงแรม เช็กสภาพอากาศ วางแผนสถานที่ท่องเที่ยว อาหารที่จะรับประทาน หรือแม้แต่แผนการแต่งตัวในแต่ละวัน แต่กลับลืมเตรียมสิ่งสำคัญที่สุดอย่างหนึ่ง นั่นคือ การเตรียมความพร้อมด้าน “สุขภาพ” หลายคนอาจไม่เคยได้ยินชื่อ “คลินิกเวชศาสตร์การเดินทาง (Travel Medicine Clinic)” มาก่อน แต่จริง ๆ แล้วนี่คือหนึ่งในจุดแวะที่แพทย์แนะนำให้ผู้ที่กำลังจะเดินทางไปต่างประเทศ ควรไปพบก่อนออกเดินทางสักครั้ง คลินิกเวชศาสตร์การเดินทางคืออะไร? คลินิกเวชศาสตร์การเดินทางเป็นหน่วยบริการทางการแพทย์เฉพาะทาง ที่ให้คำปรึกษาและดูแลสุขภาพผู้ที่กำลังจะเดินทางไปต่างประเทศ ไม่ว่าจะเป็นเหตุผลด้านการท่องเที่ยว การทำงาน การศึกษาต่อ การประกอบพิธีกรรมทางศาสนา หรือการเดินทางไปปฏิบัติภารกิจ รวมไปถึงผู้ที่มีปัญหาสุขภาพหลังการเดินทาง ทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ แพทย์ในคลินิกจะมีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านโรคติดต่อ วัคซีน และความเสี่ยงสุขภาพที่แตกต่างกันไปตามแต่ละภูมิภาคของโลก ทำไมแพทย์ถึงแนะนำให้แวะก่อนเดินทาง? 1. ประเมินความเสี่ยงตามจุดหมายปลายทาง โรคระบาดและความเสี่ยงด้านสุขภาพในแต่ละประเทศไม่เหมือนกัน บางพื้นที่อย่างในทวีปแอฟริกามีความเสี่ยงเรื่อง ไข้เหลือง ไข้มาลาเรีย ซึ่งแม้อาจจะเป็นโรคประจำถิ่นของประเทศเหล่านั้น แต่ก็เป็นความเสี่ยงที่คนไทยเราอาจยังไม่คุ้นชินมากนัก 2. รับวัคซีนที่จำเป็นและทันเวลา วัคซีนบางชนิดจำเป็นต้องฉีดล่วงหน้าก่อน เช่น วัคซีนไข้เหลือง ซึ่งควรได้รับวัคซีนอย่างน้อย […]

อ่านเพิ่มเติม
31 May 2026
บทความทั่วไป
ฉีดวัคซีนไข้เหลืองที่ไหนให้ปลอดภัยและได้รับหนังสือรับรองที่ถูกต้องตามกฎหมาย?

หากคุณกำลังวางแผนเดินทางไปยังประเทศในทวีปแอฟริกาหรืออเมริกาใต้ มีเรื่องสำคัญด้านสุขภาพอย่างหนึ่งที่ไม่ควรมองข้าม นั่นคือ “วัคซีนป้องกันโรคไข้เหลือง” (Yellow Fever Vaccine) หลายคนทราบดีว่าวัคซีนชนิดนี้ช่วยป้องกันโรคไข้เหลือง ซึ่งเป็นโรคติดเชื้อไวรัสที่มียุงลายเป็นพาหะและพบได้ในหลายประเทศในทวีปแอฟริกาและอเมริกาใต้ แต่สิ่งที่นักเดินทางจำนวนไม่น้อยอาจยังไม่ทราบ คือ การได้รับวัคซีนเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ หากไม่ได้รับ “หนังสือรับรองการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค” (International Certificate of Vaccination or Prophylaxis: ICVP) ที่ออกโดยหน่วยงานที่ได้รับอนุญาตอย่างถูกต้องตามกฎหมาย วัคซีนไข้เหลืองสำคัญต่อการเดินทางอย่างไร? หลายประเทศกำหนดให้ผู้เดินทางต้องแสดงหลักฐานการได้รับวัคซีนไข้เหลืองก่อนออกวีซ่าหรือก่อนอนุญาตให้เข้าประเทศ โดยเฉพาะประเทศที่มีความเสี่ยงต่อการระบาดของโรค แม้บางประเทศอาจไม่มีข้อบังคับดังกล่าว แต่ผู้เดินทางที่มีแผนไปยังพื้นที่เสี่ยงต่อการติดโรคก็ควรปรึกษาแพทย์เวชศาสตร์การเดินทาง เพื่อประเมินความจำเป็นในการรับวัคซีนและลดความเสี่ยงจากติดเชื้อไข้เหลืองระหว่างการเดินทาง กลับประเทศไทย ต้องแสดงเอกสารอะไรบ้าง? แม้ว่าประเทศไทยจะยังไม่เคยมีการระบาดของโรคไข้เหลือง แต่ประเทศไทยมียุงพาหะที่สามารถแพร่เชื้อได้ หากมีผู้ติดเชื้อเข้ามาในประเทศ อาจก่อให้เกิดการระบาดในประเทศไทยได้ ด้วยเหตุนี้ กระทรวงสาธารณสุขจึงกำหนดให้โรคไข้เหลืองเป็นโรคติดต่ออันตราย และมีมาตรการควบคุมโรคสำหรับผู้เดินทางที่มาจาก หรือแวะต่อเครื่อง (Transit) ใน 42 ประเทศเขตติดโรคไข้เหลือง ผู้เดินทางเหล่านี้จะต้องแสดงเอกสารรับรองการได้รับวัคซีนไข้เหลืองต่อเจ้าพนักงานควบคุมโรคติดต่อประจำด่านควบคุมโรคติดต่อระหว่างประเทศ ณ ด่านควบคุมโรคติดต่อระหว่างประเทศ ทั้งนี้ หนังสือรับรองจะมีผลใช้ได้เมื่อพ้น 10 วันหลังจากการฉีดวัคซีนครั้งแรก หรือมีผลทันทีในกรณีที่เป็นการฉีดกระตุ้น (revaccination) และมีอายุการใช้บังคับตลอดชีพของผู้เดินทางนั้น หากไม่สามารถแสดงเอกสารได้ หรือเอกสารไม่ถูกต้องตามกฎหมาย หรือเอกสารยังไม่มีผลบังคับใช้ […]

ICVP
yellow fever
หนังสือรับรอง
ไข้เหลือง
อ่านเพิ่มเติม