ช่วงนี้หลายๆ ท่านอาจจะได้ยินข่าวเกี่ยวกับโรค Mpox หรือฝีดาษลิงผ่านทางสื่อออนไลน์มากขึ้น แล้วเริ่มกังวลว่าเราจะป้องกันโรคนี้ยังไงนี้ วันนี้คุณหมอเลยอยากจะมาแชร์อีก 1 วิธีป้องกันโรคให้ทุกคนได้รู้จัก เผื่อในอนาคตมีการใช้วัคซีนป้องกัน Mpox แบบลดขนาด
เรามาเริ่มจากสถิติของโรคก่อน ข้อมูลของกรมควบคุมโรค ณ วันที่ 3 พฤศจิกายน 2569 ประเทศไทยพบผู้ป่วย Mpox สะสมตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม – 31 ตุลาคม 2569 จำนวน 470 ราย และมีผู้เสียชีวิต 3 ราย พบผู้ป่วยจำนวนมาก ในพื้นที่ที่เป็นพื้นที่ท่องเที่ยวหลักๆ ของประเทศไทย ได้แก่ กรุงเทพ และปริมณฑล ชลบุรี และเชียงใหม่ ขณะที่สถานการณ์ทั่วโลกในช่วงวันที่ 1 มกราคม 2568 – 31 สิงหาคม 2569 มีรายงานผู้ป่วยยืนยันสะสม 68,096 ราย และผู้เสียชีวิต 272 ราย จากทั้งหมด 107 ประเทศ
💉 แล้ววัคซีน Mpox ใครบ้างที่ควรได้รับ?
ในปัจจุบัน วัคซีนแนะนำในกลุ่มผู้ใหญ่ที่มีอายุ 18 ปีขึ้นไปและมีความเสี่ยงต่อการสัมผัสเชื้อ เช่น
- ผู้ที่มีคู่นอนหลายคน หรือมีพฤติกรรมทางเพศที่เพิ่มโอกาสสัมผัสเชื้อ
- ผู้ให้บริการทางเพศ
- บุคลากรทางการแพทย์และห้องปฏิบัติการที่มีโอกาสสัมผัสเชื้อจากการปฏิบัติงาน สามารถพิจารณารับวัคซีน Mpox ชนิด MVA-BN (JYNNEOS) เพื่อป้องกันโรคก่อนสัมผัสเชื้อ (Pre-exposure prophylaxis) หรือภายหลังสัมผัสเชื้อ (Post-exposure prophylaxis) ตามข้อบ่งชี้และแนวทางที่เกี่ยวข้อง
💉 ปัจจุบันการฉีดวัคซีนมี 2 รูปแบบ
- การฉีดขนาดมาตรฐาน (Standard dose) เป็นการฉีดเข้าชั้นใต้ผิวหนัง (Subcutaneous injection) ขนาด 0.5 ml ต่อเข็ม จำนวน 2 เข็ม โดยเว้นระยะห่าง 4 สัปดาห์
- การฉีดแบบลดขนาด (Fractional dose) มีการนำมาใช้ในสถานการณ์ที่มีการระบาดและวัคซีนมีปริมาณจำกัด อาจพิจารณาฉีดวัคซีนชนิดเดียวกันแบบลดขนาด โดยฉีดเข้าชั้นผิวหนัง (Intradermal injection) ขนาด 0.1 มิลลิลิตรต่อเข็ม หรือเท่ากับ 1 ใน 5 ของขนาดมาตรฐาน จำนวน 2 เข็ม ห่างกัน 4 สัปดาห์ โดยผลของการกระตุ้นภูมิคุ้มกัน มีการศึกษาในปี พ.ศ. 2558 ในผู้ใหญ่สุขภาพดีที่ได้รับวัคซีนครบ 2 เข็ม พบว่า ผู้ที่ได้รับวัคซีนแบบลดขนาด 94.5% มีระดับแอนติบอดีที่สามารถยับยั้งไวรัสได้ตามเกณฑ์ของการศึกษา เทียบกับ 95.3% ในกลุ่มที่ได้รับวัคซีนขนาดมาตรฐาน สะท้อนให้เห็นว่าการฉีดทั้งสองรูปแบบสามารถกระตุ้นภูมิคุ้มกันได้ในระดับใกล้เคียงกัน และยังมีข้อมูลจากการศึกษาในสหรัฐอเมริกาในช่วงปี พ.ศ. 2565–2566 พบว่า วัคซีนที่ฉีดเข้าชั้นผิวหนังมีประสิทธิผลในการป้องกันโรค 80.6% หลังได้รับ 1 เข็ม และพบว่าอีก 2 สัปดาห์หลังได้รับวัคซีนครบ 2 เข็ม ภูมิยังสูงประมาณ 80.3%
💉ผลข้างเคียงของวัคซีนแบบลดขนาด
การฉีดวัคซีนเข้าชั้นผิวหนังอาจทำให้เกิดปฏิกิริยาบริเวณที่ฉีดได้มากกว่าการฉีดเข้าชั้นใต้ผิวหนัง โดยอาการที่พบได้ ได้แก่
- รอยแดง คัน และบวมบริเวณที่ฉีด
- ตุ่มนูนหรือก้อนแข็งเล็ก ๆ บริเวณที่ฉีด
- สีผิวบริเวณที่ฉีดเปลี่ยนแปลง เช่น รอยคล้ำ
นอกจากนี้ อาจพบอาการทั่วไป เช่น อ่อนเพลีย ปวดศีรษะ และปวดเมื่อยกล้ามเนื้อก็สามารถพบได้เช่นกัน
💉ในช่วงเวลาที่วัคซีนมีอย่างจำกัด
และโรค Mpox อาจมีการระบาดมากขึ้น เพิ่มความเสี่ยงทั้งในกลุ่มคนไทยและคนต่างชาติที่เดินทางมาท่องเที่ยวแต่ปริมาณวัคซีนมีอย่างจำกัด การฉีดวัคซีนแบบลดขนาด (Fractional dose) อาจเป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่ช่วยเพิ่มจำนวนผู้ที่สามารถเข้าถึงวัคซีนได้ โดยวัคซีน 1 ขวดสามารถนำมาใช้ได้สำหรับ 4-5 ราย
และอย่าลืมว่า การป้องกัน Mpox ไม่ได้มีเพียงวัคซีนเท่านั้น การหลีกเลี่ยงการสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ที่มีผื่นหรือตุ่มสงสัย การสังเกตอาการของตนเอง และการเข้ารับการตรวจเมื่อมีความเสี่ยงหรือมีอาการผิดปกติ ยังคงเป็นสิ่งสำคัญ
💙 เพราะการป้องกันโรคที่ดี เริ่มต้นจากการรู้เท่าทันความเสี่ยงและเข้าถึงการป้องกันอย่างเหมาะสม
ถ้าใครมีคำถามสงสัยสามารถคอมเมนต์ทิ้งไว้ได้เลย
Thai Travel Med | สุขภาพดีทุกการเดินทาง ปลอดภัยในทุกช่วงชีวิต




